Freegaia 2 – De addertje onder het gras

Freegaia – De stad begint te stralen · Aflevering 1 · Deel 2 van 23

Op Bobs laptop zit een strook plakband boven de camera. Dat zit daar al sinds hij de laptop heeft.

Het is half één. Alice is naar bed gegaan, Bob zit aan de keukentafel en typt het adres in dat op haar mobieltje stond. De inlogpagina. Boven de invoervelden verschijnt om de paar seconden een nieuwe regel: Helpen. Schenken. Bedanken. Vervolgens: Gemeenschapsgericht. Decentraal. Open source. Hij wacht tot ze terugkomt en klikt erop. Er gebeurt niets. Woorden zijn maar woorden.

„Als dit open source is, zou je het op GitHub moeten kunnen vinden“, mompelt hij in zichzelf. Hij gaat naar de site en typt „Gradido“ in de zoekbalk. En inderdaad: daar staat de volledige broncode! Elke regel. Het programma dat de vraag stelt, het programma dat de honderd bijschrijft, het programma dat de e-mail verstuurt.

Hij leest tot half drie. Hij zoekt wat hij altijd zoekt: de plek waar iets naar huis belt. Hij vindt die niet. Hij vindt mensen die in hun reacties ruzie maken over de vraag of een veld Bedrag of Met dank zou moeten heten.

’s Ochtends staat hij in de keuken, en Alice stelt geen vragen.

„Ik weet nog niet of het goed is“, zegt hij. „Maar het is niet geheim. Alles staat openbaar op GitHub.“

„Zaterdag komt Carla.“

„Ik weet het.“

Carla komt zaterdag om drie uur langs, met een taart van de bakker, en ze heeft haar jas nog niet eens uitgedaan of ze weet al hoe de middag zal verlopen. Zo is Carla nu eenmaal. Ze heeft het plan al klaar voordat de zin af is. Gustav laat haar zijn Lego zien, Helena laat haar een tekening zien, en Carla zegt tegen allebei iets aardigs, en dan gaat ze aan tafel zitten en zegt: „Nou, laat maar eens zien!“

Alice laat zien. Niet de vraag, niet de honderd. Ze laat de kaart zien.

Op de mobiele telefoon ligt de stad, en op de stad liggen kleine krullen. Er staan achtentwintig mensen, staat eronder. En in hun straat staat een klein gouden huisje.

„Dat zie ik alleen zo“, zegt Alice. „De anderen zien me ergens in de buurt, nooit bij de voordeur. Je kunt het precies aangeven of bij benadering. Ik heb het bij benadering gedaan.“

„Waarom niet precies?“, vraagt Carla.

„Omdat Bob ernaast zat.“

Bob zegt niets. Hij kijkt naar de achtentwintig krullen. „Ze staan nog maar aan het begin,“ zegt hij dan.

„Wij ook,“ zegt Carla. Ze heeft haar mobieltje al in haar hand. „Hoe werkt dat? Met mijn mobieltje kan ik geen e-mails ontvangen. Alleen thuis op mijn laptop.“

„Ik heb iets gevonden.“ Bob pakt de mobiel van Alice en opent het overzicht. „Hier staat ‚Laat het aan je vrienden zien‘.“ Hij tikt erop en er verschijnt een QR-code. „Scan de QR-code eens. Daarmee kun je je alvast registreren. Je e-mailadres bevestig je vanavond thuis.“

„Werkt dat? Dat is echt geniaal!“ Carla is enthousiast. „Hoe heet dat?“

„Gradido“, lacht Alice.

Op Carla's mobieltje staat: Alice laat je Gradido zien. Terwijl Helena haar uitlegt wat op haar tekening een paard is en wat een hond, typt Carla haar naam, e-mailadres en wachtwoord in.

Wanneer ze de app voor het eerst opent, herinnert de account haar aan de bevestigingsmail, en Carla tikt op Later. Vervolgens wordt er gevraagd om een gebruikersnaam waarmee je ze kunt vinden.

„Carla“, typt Carla.

„Carla is al weg“, zegt Bob, die over haar schouder kijkt.

„Carla-zon.“

De naam is vrij. En dan staat daar de vraag die Alice om middernacht heeft gelezen.

Carla hoeft niet lang na te denken. In het voorjaar heeft ze zes weken lang de boodschappen gedaan voor mevrouw Meier van de derde verdieping, totdat haar been weer meewerkte. Ze heeft tijdens het straatfeest achter de kassa gestaan. Ze heeft de mobiele telefoon van de buurvrouw twee keer voor haar ingesteld. Drie zinnen, drie gouden vinkjes, en daaronder een getal met drie letters.

„Honderd“, zegt Carla. „Voor mevrouw Meier.“

„Je wilde niets voor mevrouw Meier,“ zegt Alice.

„Ik heb ook niets gekregen.“ Carla kijkt naar het getal. „Tot nu toe.“

Dan wil ze iets, en Alice hoeft haar niet te laten zien waar: onder het getal staat Nu iemand bedanken, en als ontvanger staat er al Alice da. Bedrag: twintig. En in het veld dat Bericht schrijft ze:

Om te laten zien.

Het schermpje van Alices mobieltje licht op. Twintig Gradido, van Carla-Sonne, met twee woorden.

„Je bent nu tachtig“, zegt Bob tegen Carla, „en zij is honderdtwintig. En niemand heeft iets betaald.“

„Is dat het addertje onder het gras?“, vraagt Carla.

„Dat is wat ik nog niet begrijp.“

Hij pakt de mobiel van Alice. Boven de kaart staat een zoekveld, en je kunt er iets in typen. Bob typt Computer. Carla lacht, want dit zou wel het laatste zijn waar ze naar zou zoeken. En Alice lacht hartelijk mee. Op de kaart verschijnt tussen de kronkels een groene ster, aan de rand van de stad. Bob tikt erop.

Fred. Biedt websites aan. Zoekt iemand die Linux voor hem kan installeren.

Bob leest het twee keer. Linux installeren kan hij in zijn slaap. Daaronder staat Zeggen: ‘Hallo’:, en in een tekstballon staat al een zin die niemand heeft getypt: Hallo Fred, ik heb je op de Gradido-kaart gevonden. We wonen ongeveer 6 km van elkaar vandaan. Zou je even ‘hallo’ terug willen zeggen? Alice Ernaast staat een pijl. Zijn duim staat er al bovenop als hij het laatste woord leest. De groet zou van Alice komen.

Bob leunt achterover. „Nu heb je me te pakken.“

Hij pakt zijn laptop met het plakband op de camera. Registreren. Het e-mailadres, het wachtwoord, de naam: Bob is nog vrij. Dan de vraag wat hij de afgelopen weken aan goeds heeft gedaan. Bob leest de zinnen, allemaal, tot aan het einde. Daarna drukt hij op de knop helemaal onderaan: Op dit moment kan ik niets bedenken.

„Je hebt vorige week mijn printer gerepareerd“, zegt Alice.

„Dat was voor jou.“

„En mevrouw Meier was er voor Carla.“

Bob geeft geen antwoord. Hij heeft het venster al gesloten. Op de eerste pagina van zijn account staat in een klein vakje de vraag: Wie woont er bij jou in de buurt? Hij zet zijn huis, ongeveer, en Alice zegt er niets van. Vervolgens zoekt hij Fred op de kaart, ditmaal vanuit zijn eigen account. De zin in de tekstballon staat er weer, alleen staat er nu aan het einde Bob staat. Wie hij is, staat er dus al in. Hij typt er twee zinnen bij: wat hij kan, wanneer hij tijd heeft. Het bericht wordt door de gemeenschap, niet door Bob, per e-mail naar Fred gestuurd; Fred ziet het adres van Bob niet, en Bob ziet dat van Fred niet. Hij heeft het ’s nachts gelezen, en hij vond het leuk.

Als hij op de pijl tikt, zegt Carla, die de hele tijd heeft toegekeken: „Zondag ga ik naar Emma.“

„Wie is Emma?“

„Mijn buurvrouw. Vijfenzeventig. Ze bakt.“ Carla staat op, en het plan staat al vast. „Ze kan niet meer zo goed lopen en komt nauwelijks nog buiten.“

Zo werkt het in de software

Wat Bob zaterdag op de mobiel van Alice aantreft, staat ook op de eerste pagina van jouw account: een klein vakje met de tekst „Laat het aan je vrienden zien“.

1. Laat de code zien. Open je Gradido-account en tik op „Laat het aan je vrienden zien“, en vervolgens op „Iemand hier bij mij“. Je mobiel toont een code. Deze is tien minuten geldig, en voor elke gast krijg je een nieuwe.
2. Je gast scant hem met de camera van zijn mobiel en leest: „[Je naam] laat je Gradido zien“. Eén tik op „Account aanmaken“, naam, e-mailadres, wachtwoord, en het account is aangemaakt. De e-mail wordt later door je gast bevestigd, zoals Carla „s avonds thuis doet. Dan volgt de vraag uit aflevering 1, en onder je eerste honderd Gradido's staat “Nu iemand bedanken“, met jou als ontvanger.
3. Zet je huis op de kaart. Het veld „Wie woont er bij jou in de buurt?“ op je startpagina of het menu „Matching“ brengt je ernaartoe: „Mij op de kaart weergeven“, precies of bij benadering. Bij ‘bij benadering’ word je in de omgeving weergegeven, nooit precies voor de voordeur. Vanaf nu kun je elkaar op de kaart vinden, en als je daar op iemand tikt, kun je hem of haar gedag zeggen: de zin staat al in het tekstballonnetje, met de pijl verstuur je hem. De community stuurt hem per e-mail door, jullie adressen blijven bij jullie.

Zit je gast niet naast je? Met „Iemand anders“ krijg je je Gradido-adres samen met een bijbehorende zin, die je in een bericht kunt invoegen.

Staat jouw huis al op de kaart? Dan vraagt het veld je vervolgens: „Wie past bij jou?“ en leidt het je naar je eerste vermelding. Daarover gaat aflevering 4.

Voor iedereen die het, net als Bob, precies wil weten: de volledige broncode is openbaar beschikbaar op GitHub, elke regel.

👉 Klik hier om naar je Gradido-account te gaan

Volgende aflevering op donderdag 29 oktober: „Freegaia 3 – Emma“. Carla belt bij haar buurvrouw aan, en naast de taart ligt een iPad.
Alle afleveringen op één pagina: Freegaia